De woonbonus is afgeschaft: wat nu?

Wat was de woonbonus?

De woonbonus — officieel de "geïntegreerde woonbonus" — was een Vlaams fiscaal voordeel waarmee je een deel van je hypothecaire aflossingen, intresten en premies voor een schuldsaldoverzekering kon aftrekken van je belastingen. Het systeem gold specifiek voor wie in het Vlaamse Gewest een hypothecaire lening afsloot voor de aankoop, bouw of verbouwing van de enige eigen woning.

Concreet mocht je jaarlijks een bepaald bedrag in mindering brengen van je personenbelasting. Het voordeel werd berekend tegen het marginaal tarief, wat betekende dat hogere inkomens ook een groter belastingvoordeel genoten. Dit was meteen één van de voornaamste punten van kritiek op het systeem.

Hoeveel was de woonbonus?

De Vlaamse woonbonus bestond uit een basisbedrag en mogelijke verhogingen:

• Basisbedrag: €1.520 per persoon per jaar.
• Verhoging enige eigen woning: €760 extra per persoon per jaar, gedurende de eerste 10 jaar van de lening.
• Maximaal aftrekbaar: €2.280 per persoon per jaar gedurende de eerste 10 jaar voor de enige eigen woning, nadien €1.520.

Voor een koppel dat samen leende, kon het jaarlijkse voordeel dus oplopen tot €4.560 aan aftrekbare bedragen gedurende de eerste 10 jaar. Het werkelijke belastingvoordeel hing af van je marginaal belastingtarief (tot 50%), waardoor de maximale jaarlijkse besparing per persoon kon oplopen tot circa €1.140.

Waarom is de woonbonus afgeschaft?

De Vlaamse regering besliste in 2019 om de woonbonus af te schaffen vanaf 1 januari 2020. De belangrijkste redenen waren:

• Prijsopdrijvend effect: Onderzoek toonde aan dat de woonbonus de vastgoedprijzen kunstmatig opdreef. Het fiscale voordeel werd grotendeels doorgerekend in hogere woningprijzen, waardoor het uiteindelijke voordeel voor de koper beperkt bleef.
• Sociaal onevenwicht: Omdat het voordeel berekend werd tegen het marginaal tarief, profiteerden hogere inkomens er meer van dan lagere inkomens. Het systeem was daardoor weinig herverdelend.
• Budgettaire kost: De woonbonus kostte de Vlaamse overheid jaarlijks honderden miljoenen euro. Dat geld kon volgens de regering efficiënter worden ingezet.

Als compensatie verlaagde de Vlaamse regering de registratierechten voor de enige eigen woning van 7% naar 6% in 2020. Sinds 1 januari 2025 is dat tarief verder verlaagd naar 3%. Zo verschuift het voordeel van een jaarlijks belastingvoordeel (tijdens de looptijd van de lening) naar een eenmalige besparing bij de aankoop.

Heb je nog recht op de woonbonus?

Dat hangt af van wanneer je je hypothecaire lening hebt afgesloten:

• Lening afgesloten vóór 1 januari 2020: je behoudt het recht op de woonbonus voor de volledige resterende looptijd van je lening. Dit noemt men het uitdovend stelsel: bestaande rechten blijven gerespecteerd, maar er komen geen nieuwe contracten meer bij.
• Lening afgesloten vanaf 1 januari 2020: je hebt geen recht meer op de Vlaamse woonbonus. Je geniet wel van de verlaagde registratierechten.

Bij een herfinanciering van een lening van vóór 2020 blijft het recht op de woonbonus in principe behouden, op voorwaarde dat het om een herfinanciering van hetzelfde krediet gaat. Raadpleeg je belastingadviseur of notaris voor advies op maat.

Welke alternatieven bestaan vandaag?

Hoewel de woonbonus niet meer bestaat voor nieuwe leningen, zijn er in 2025 andere voordelen en ondersteuningsmaatregelen voor wie een woning koopt in Vlaanderen:

• Verlaagde registratierechten (3%): sinds 1 januari 2025 betaal je in Vlaanderen slechts 3% registratierechten op de aankoop van je enige eigen woning (voorheen 6%, en vóór 2020 zelfs 7%). Bij een ingrijpende energetische renovatie (IER) geldt zelfs een tarief van 1%. Lees meer op onze pagina over registratierechten 2025.
• Vlaams Beschermingsfonds: wie zijn hypotheeklening niet meer kan afbetalen door onvrijwillig inkomensverlies (ontslag, arbeidsongeschiktheid, echtscheiding), kan onder bepaalde voorwaarden een beroep doen op het Vlaams Beschermingsfonds. Dit fonds neemt tijdelijk een deel van de maandelijkse aflossingen over.
• Federale belastingvermindering (niet-eigen woning): voor hypothecaire leningen die betrekking hebben op een woning die niet je eigen woning is (bv. een tweede verblijf of investeringspand), bestaat er nog een federale belastingvermindering. Let op: dit is een ander systeem dan de vroegere Vlaamse woonbonus en heeft andere voorwaarden en bedragen.
• Vlaamse renovatiepremie en energiepremies: bij renovatie van een bestaande woning kun je in bepaalde gevallen premies aanvragen. Deze staan los van de woonbonus maar kunnen het totaalplaatje bij aankoop en renovatie gunstiger maken.

Impact op de woningmarkt

De afschaffing van de woonbonus heeft de Vlaamse woningmarkt merkbaar beïnvloed. Economen en vastgoedexperts stelden vast dat de prijsstijgingen in de jaren na de afschaffing minder sterk waren dan verwacht — deels doordat het kunstmatig prijsopdrijvend effect van de woonbonus wegviel.

De verlaging van de registratierechten (van 7% naar 6% in 2020, en naar 3% in 2025) maakt de instapkost bij aankoop lager. Waar je vroeger jarenlang moest wachten op het fiscale voordeel via je belastingaangifte, geniet je nu meteen een lagere aankoopkost. Dit is vooral voordelig voor starters die over beperkte eigen middelen beschikken en minder moeten lenen voor de aankoopkosten.

Voor wie een hypothecaire lening afsluit, blijft het belangrijk om de totale kosten goed te berekenen. De weggevallen woonbonus wordt nu gecompenseerd door lagere registratierechten, maar de maandelijkse terugbetaling van je lening verandert niet. Plan je aankoop dus zorgvuldig en vergelijk offertes van verschillende banken.

Veelgestelde vragen